مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران

1-تاريخچه

با توجه به اهمیت ذخایر ژنتیکی و زیستی، مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در سال 1386،  با فرمان مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در جهاددانشگاهی پایه گذاری گردید و هدف اصلی مرکز تأسیس مرکز ملی مرجع به منظور حفظ و به کارگیری ذخایر ژنتیکی و زیستی کشور و حمایت از فعالیتهای صورت گرفته و ایجاد هماهنگی لازم است. در این راستا، این مرکز ضمن پشتیبانی از مراکز ذخایر زیستی کشور و ایجاد شبکه ملی ذخایر زیستی، در تلاش است تا به مرکزی پیشتاز به منظور گردآوری، تکمیل، سامان دهی، استاندارد سازی و حفظ ذخایر ژنتیکی و زیستی برای توسعه دانش، فناوری و افزایش کیفیت زندگی و سلامت و حفظ امنیت غذایی، منابع طبیعی و تنوع زیستی کشور تبدیل گردد.

2-چشم انداز

دستیابی به مرکزی پیشتاز به منظور "گردآوری، تعيين هويت، كنترل كيفی، طبقه بندی، ثبت، نگهداری، تکثیر و توزيع انواع ميكروارگانيسم‌ها و سلولهاي قابل كشت و تجديد پذير اعم از باكتری، قارچ، ويروس‌، دانه ها و سلولهای گياهی و حيوانی و DNA ژنومی و فرآورده های نوکلئوتیدی ساخته شده" برای توسعه دانش، فناوری و افزایش کیفیت زندگی و سلامت و حفظ تنوع زیستی در کشور و عرضه به جامعه جهانی  

3-مأموریت

الف) تدوین و ارائه استانداردهای جمع آوری، شناسایی، ذخیره، تولید، توزیع و مبادله مواد و ذخایر زیستی

ب) ایجاد ساز و کار ثبت مواد و ذخایر زیستی تهیه شده با رعایت حقوق مالکیت معنوی ثبت کنندگان

ج) تهیه و ارائه خدمات تهاتری مواد و ذخایر زیستی از منابع داخلی و خارجی

د) ایجاد شبکه مجازی از مجموعه ها و بانک های زیستی

و) ارائه خدمات فنی و آموزشی به بانک ها و مجموعه های زیستی و سایر مراکز متقاضی

ن) بررسی و مطالعه وضعیت موجود زیست بانک ها و مجموعه های زیستی کشور

ه) ایجاد و یا کمک به تشکیل مجموعه های زیستی که تا کنون به آنها اهتمام نشده است.

4-بانكها و بخشهاي  مركز

-بانك سلولهاي انساني و جانوري

- بانك ميكروارگانيسم ها

-بانك گياهي

-بانك مولكولي

-اداره پژوهشی

- اداره آموزش

- اداره خدمات تخصصي

 ایجاد و تکمیل کلکسیونهای متعدد در هریک از بانکها بر پایه  نیاز بخش تحقیقات، ارزش اقتصادی و در معرض انقراض بودن بصورت یک روند رو به توسعه در صدر فعالیتهای مرکز قرار دارد. بسیاری از این کلسیونها برای اولین بار در سطح ملی و بین المللی راه اندازی شده اند. در حال حاضر 18683 نمونه زیستی در قالب 27  کلکسیون به شرح ذیل در مرکز وجود دارند:

 

کلکسیونهای بانک سلولی :

1-       بیماریهای ژنتیکی

2-       نژادهای ایرانی

3-       بز مرخز

4-       اسبچه خزری

5-       شتر دوکوهانه

6-       رده سلولی تحقیقاتی

7-       سلولهای بنیادی

کلکسیونهای بانک میکروارگانیسمها :

1-       کپک و مخمر

2-       ریز جلبک

3-       باکتری

4-       آرکی

5-       پروبیوتیک

6-       اکتینومایست

7-       میکروارگانیسمهای کشاورزی

کلکسیونهای بانک گیاهی:

1-    غلات

2-    دارویی

3-    سبزیجات

4-    حبوبات

5-    آرتمیزیا

6-    زینتی

7-    درون شیشه ای

8-    هرباریوم

9-    عصاره و اسانس

کلکسیونهای  بانک مولکولی :

1-       وکتور

2-       میزبان

3-       ژنومیک

4-       متاژنومیک

در برخی از کلکسیونها نمونه های غیر بومی ارزشمند نیز از طرق مختلف گرد آوری و تهیه گردیده  و ذخیره شده اند.

این نمونه ها در شرایط ذیل نگهداری میگردند:

1-       4 درجه سانتیگراد

2-       20 درجه سانتیگراد زیر صفر

3-       80 درجه سانتیگراد زیر صفر

4-       درون ازت ( 196 زیر صفر)

5-       لیوفلیزه