گنجینه زنده زعفران ایران در مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران؛ ۲۲ گونه در یک کلکسیون ملی

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران، پنجم آبان‌ماه، روز ملی زعفران، فرصتی برای توجه به جایگاه تاریخی، اقتصادی و علمی این محصول راهبردی و ضرورت حفاظت از ذخایر ژنتیکی آن است؛ موضوعی که در سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم پژوهش در حوزه کشاورزی و زیست‌فناوری تبدیل شده است.

 پژوهشگران بانک گیاهی این مرکز، حفاظت از تنوع ژنتیکی زعفران‌های ایران را سرمایه‌گذاری راهبردی برای آینده کشاورزی، توسعه پژوهش‌های علمی و تقویت امنیت زیستی کشور می‌دانند.
پنجم آبان‌ماه، روز ملی زعفران، فرصتی ارزشمند برای پاسداشت جایگاه تاریخی، اقتصادی و علمی این محصول راهبردی ایران و توجه به ضرورت حفاظت از ذخایر ژنتیکی آن است.
در همین راستا، مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران، وابسته به جهاد دانشگاهی، با اجرای طرح ملی «جمع‌آوری، ارزیابی و ایجاد کلکسیون خارج از رویشگاه زعفران‌های ایران»، گام مهمی در زمینه حفاظت از تنوع ژنتیکی این جنس گیاهی برداشته است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی این مرکز، به همت محققان بانک گیاهی، کلکسیونی زنده شامل حدود ۸۰ جمعیت متعلق به ۲۲ گونه زعفران ایرانی ایجاد شده است. نمونه‌های این مجموعه از زیستگاه‌های طبیعی مختلف کشور، از جمله کوه‌های کپه‌داغ، جنگل‌های هیرکانی و ارسباران، مناطق کوهستانی البرز جنوبی و رشته‌کوه‌های زاگرس، گردآوری شده‌اند. 
ریاست محترم مرکز در این خصوص اظهار داشت:
«زعفران، افزون بر ارزش اقتصادی و جایگاه ویژه‌ای که در هویت کشاورزی ایران دارد، از ظرفیت‌های ارزشمند ژنتیکی و پژوهشی برخوردار است. حفاظت علمی از گونه‌های وحشی زعفران و صیانت از تنوع ژنتیکی آن‌ها، زمینه‌ساز توسعه تحقیقات بنیادی و کاربردی، شناسایی ظرفیت‌های ژنتیکی جدید و بهره‌گیری هدفمند از این منابع در برنامه‌های اصلاح نباتات و به‌نژادی خواهد بود.
ایجاد کلکسیون جامع زعفران‌های ایران در مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران را می‌توان گامی مهم در جهت حفظ میراث ژنتیکی کشور و فراهم‌کردن زیرساختی ارزشمند برای پژوهشگران، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی دانست. استمرار این مسیر، مستلزم توسعه مطالعات ژنتیکی، سیتوژنتیکی، مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی و تقویت همکاری‌های علمی ملی و بین‌المللی است.»
وی در ادامه تأکید کرد که حفاظت از ذخایر ژنتیکی گونه‌های وحشی زعفران، علاوه بر صیانت از تنوع زیستی کشور، می‌تواند در شناسایی صفات ارزشمند، بررسی سازگاری گونه‌ها با شرایط محیطی و پشتیبانی علمی از برنامه‌های آینده اصلاح و توسعه زعفران نقش مؤثری ایفا کند.
صیانت از میراث ژنتیکی ایران برای نسل‌های آینده
در شرایطی که حفاظت از منابع ژنتیکی گیاهان به یکی از اولویت‌های مهم پژوهش‌های کشاورزی و زیست‌فناوری در جهان تبدیل شده است، نگهداری و ارزیابی علمی کلکسیون‌های گیاهی، اقدامی بنیادین برای جلوگیری از ازدست‌رفتن تنوع زیستی و حفظ ظرفیت‌های بالقوه ژنتیکی کشور به شمار می‌رود.
مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران با ایجاد این مجموعه، زمینه ارزشمندی را برای مطالعات تخصصی درباره گونه‌های زعفران ایرانی فراهم کرده است؛ ظرفیتی که می‌تواند در سال‌های آینده، پشتوانه‌ای علمی برای پژوهش‌های ژنتیکی، حفاظت از گونه‌های بومی و توسعه پایدار این محصول ارزشمند باشد.
روز ملی زعفران فرصتی برای توجه بیشتر به اهمیت حفاظت از ذخایر ژنتیکی کشور بوده و ضرورت حمایت از فعالیت‌های پژوهشی و تقویت زیرساخت‌های ملی حفاظت از منابع زیستی ایران را می‌طلبد.